Actueel

© www.vitaya.be
Televisiezender Vitaya zond de afleveringen van "Het Koock-Boeck" (Magazine Culinair) uit in de maanden februari-maart 2007 en mei-juni 2007.

Niets nieuws onder de grill

Televisiekoks zijn de ‘Elvissen’ van dit tijdsgewricht geworden. Jamie Oliver bakt pizza’s op het podium van een schouwburg vol uitzinnige fans. Nigella hoeft maar met de vingers te knippen en horden mannen gaan in duel om haar hart te veroveren. Maar ook in eigen land treden avond na avond koks aan in diverse goedbekeken televisieprogramma’s. En hoewel we steeds minder tijd hebben of maken om in de keuken door te brengen, blijkt kijken en lezen over ‘koken’ een uiterst vermakelijk tijdverdrijf.

Dit boek bewijst dat het eeuwen geleden niet anders was. Althans binnen de gegoede kringen. Ook daar vond men boeken waarover de geletterden niet uitgepraat raakten. Kortom: wij zijn niet de generatie die het begrip ‘lifestyle’ bedacht heeft. Het is ouder dan we denken. Het enige wat we aan de edele kunst van het koken hebben toegevoegd is ‘mediatisering’. En dat is niet eens zo’n beladen begrip. Het verschil tussen toen en nu is dat je niet hoeft te kunnen lezen om je de activiteit van het koken eigen te maken. Wie op kunstige wijze smaak uit de kookpotten wil halen, heeft hoogstens nog een televisie met afstandbediening nodig om het ambacht te leren.

Een andere vaststelling die ons als televisiemakers in het gelaat sprong, is dat we hier in Vlaanderen altijd ‘italiaanser’ gegeten hebben dan we zelf konden vermoeden. De basis van ons kookgedrag komt ontegensprekelijk uit het zuiden. De invulling is natuurlijk een ander verhaal. Koken kostte toen misschien niet eens zoveel geld, maar in alle geval wel veel pluk-, jacht- en visvangstinspanning. De forel uit de beek, de duif uit het bos, ze zaten uiteraard niet te wachten om in de pot terecht te komen, maar het was vaak hun ultieme lotsbeschikking. Vandaag kunnen we hooguit nog proeven van een ambachtelijk streekproduct om de smaak van toen te benaderen, zo mogen we veronderstellen. Bio-ethiek en milieubewustzijn hebben door de – vaak terechte – beperkingen die ze opleggen, allicht ook gezorgd voor een evolutie in de geschiedenis van de smaak. Want hoe anders smaakte een houtduifje dat de boslucht uit de zeventiende eeuw inademde? We zullen het nooit weten…

Tot slot moeten we opmerken dat er vandaag blijkbaar een soort renaissance van de kruiden plaatsheeft. We nemen geen vrede meer met peper en zout. Kruiden horen er – vers of gedroogd – altijd bij in de moderne keuken. Maar ook hierop hebben we geen patent; ook in dit kookboek werden kruiden vaak gebruikt, en wel als een multifunctionele toepassing: als smaakmaker, bewaarder en genezer. De parallel tussen voeding en gezondheid is dus ook al niet zo recent, wat de South Beachers, Montignacers en macro-bioten ons ook willen doen geloven.

Kortom, voor ons was dit een verfrissend avontuur, even confronterend als geruststellend. Het Vitaya-gevoel is blijkbaar eeuwenoud, en dus een blijver. Afspraak op het scherm: we koken zoals toen, en blijkbaar is dat al jaren zo!

www.vitaya.be/culinair

Anthonius Magirus, Koock-boeck ofte Familieren kevken-boeck
Antwerpen, Godtgaf i Verhulst, 1663
Exemplaar: Antwerpen, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, h 83740 [c2-555 i]