Actueel

Als de vos de passie preekt

Deze satirische prent (aquarel op papier) werd gemaakt toen een ingewikkelde discussie tussen vakbonden en patroons nog maar eens de kop op stak. Dat loonlastenverlaging misschien meer banen zou kunnen opleveren, stemde toenmalig minister van begroting Johan Vande Lanotte tot nadenken...

Johan Vande Lanotte door cartoonist Karl Meersman.

Johan Vande Lanotte - Als de vos de passie preekt, boer pas op uw kippen!
© Karl Meersman. Eerder gepubliceerd in Trends-magazine

Tegen het licht van begrotingen die moeten sluiten levert dat jaarlijks overhaast geknutsel op. Wat aantoont dat lange-termijndenken niet meteen het paradepaardje van een politicus is. Ook al verkondigen ze met trots de blijde boodschap.

Hier komen we op het geliefd actieterrein van de cartoonist. De waarnemer, de luis in de pels, de slimme clown of de wijze dwaas die al lachend de waarheid mag zeggen. Hij kent ook als geen ander het gezegde: ‘Boer, pas op uw kippen als de vos de passie preekt!’ Daarom is de schaduw van Johan Vande Lanotte in deze prent de schaduw van een vos... De sluwe vos die ons aan nog een andere uitspraak doet denken: ‘Politiek is de kunst van het liegen.’ Cartoonisten zeggen niet dat dat altijd zo is, maar ze zijn op hun hoede. Cartoonisten zijn geen doemdenkers. Het zijn kunstenaars die het scherpe potlood verkiezen boven het zachte penseel, en graag spelen met de gezonde ironie die door hun aderen stroomt.

Wat cartoonisten doen leunt nauw aan bij het Reynaertverhaal, namelijk: de machthebbers van een land een spiegel voorhouden. Hun ijdelheid relativeren. Hun streken bespotten. Niet altijd even cru als Reinaert dat deed, maar vaak even sluw als de beleidsmakers zelf.

Bovendien is de kracht van het beeld niet te onderschatten. In de snelle waanzin van deze tijd is er niet altijd de ruimte om een stuk of een editoriaal te lezen. Een cartoon legt in één ogenblik de vinger op de wonde of kan in geen tijd op de lachspieren werken.

In de korte kracht van een kopstoot, in luid handengeklap, in uitbundig geschater, of in de lange stilte van een glimlach: de spotprent kan in vele gedaanten opduiken... net als Reynaert de Vos.

Karl Meersman

Reynaert den vos oft Der dieren oordeel
Antwerpen, Hieronymus V Verdussen, [c.1700]
Exemplaar: Antwerpen, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, C 14464:ex.I